|
Büyük Devletlerin Osmanlı Devleti Üzerindeki
Emellerine Ulaşmak İçin Uyguladıkları Baskı Metotları
1.Kültürel
Baskı:
Kapitülasyonlar
kapsamında Batılılara verilmiş olan okul açma izni,Batılılar tarafından Osmanlı
Devletine bir baskı olarak kullanılmıştır.Bu ayrıcalıktan önce Fransa daha
sonra da İngiltere,ABD,Almanya;Avusturya ve İtalya yararlanmıştır.Yabancılar
Osmanlı toprakları üzerindeki açtıkları okullar sayesinde hem misyonerlik
faaliyetlerini yürütmüşler,hem de kendi kültürlerini benimseyecek genç aydınlar
yetiştirmeye çalışmışlardır.Ayrıca bu okullar Fransız İnkılabı sonucunda
sloganlaşan milliyetçilik,eşitlik,hürriyet,adalet gibi kavramların toplumda
yayılmasına ve Osmanlı Devleti’nin çökmesine öncülük etmişlerdir.
2.Ekonomik
Baskı:
Ekonomik
baskı aracı olarak da yine kapitülasyonlar ön plana çıkmaktadır.Bunun yanı sıra
Osmanlı Devleti’nin nakit sıkıntısı içine düşerek 1854 Kırım Savaşı’ndan itibaren
yaptığı borçlanma,Osmanlı Devletini ekonomik iflasa sürüklemiştir.Ancak Duyun-u
Umumiye’nin kurulmasıyla dışarıdan yeni krediler bulunabilmiş,devletin gelir
kaynaklarının büyük bölümüne hükmeden bu teşkilat,Osmanlı Devletinin sömürge
durumuna düşmesine neden olmuştur.
3.Siyasi
Baskı:
XVII.yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa
devletleri,çeşitli siyasi toplantı ve kongrelerde aldıkları kararlarla Osmanlı
Devletine siyasi baskı uygulamışlardır.Viyana,Paris ve Berlin Konferansları’nda
bu açıklıkla görülmektedir.Osmanlı Devletini zor durumda bırakan kararların
alınmasında Rusya,İngiltere,Fransa ve Avustralya çok etkili olmuşlardır.Bu
devletler “Hasta Adam” olarak
nitelendirdikleri Osmanlı Devleti’nin mirasından pay alma yarışına
girişip,aralarında yaptıkları gizli antlaşmalarla Ona hayat hakkı tanımak
istememişlerdir.
4.Askeri Baskı
Büyük
devletler Osmanlı üzerindeki emellerine ulaşabilmek için zaman zaman askeri
baskıya başvurmaktan çekinmemişlerdir.Başta Rusya olmak üzere,Avrupa devletleri
askeri işgallerle Osmanlı ülkesini yağmalamaya çalışmışlardır.Rusya;Balkanlar
da ve Kafkaslar da,Fransa;Kuzey Afrika da(Cezayir,Tunus),İngiltere;Kıbrıs ve
Mısır da,Avusturya;Bosna-Hersek de,İtalya ise Trablusgarp da ki Türk topraklarını
işgal etmişlerdir.
Osmanlı Devleti kültürel,ekonomik,siyasi baskı
metotlarıyla Büyük devletler tarafından yıpratılmış,nihai amaç askeri
baskılarla gerçekleştirilmiştir.
Son Güncelleme : 05-03-2008 00:56
|
|
|