|
TANZİMAT FERMANI
(3 KASIM 1839)
Tanzimat
dönemi (1839-1876), Osmanlı tarihinde yeni bir devrin başlangıcıdır. Bu dönem,
devletin siyasi, sosyal, askeri ve kültürel alanlarda kötüye gidişini önlemek
gayesiyle daha geniş ıslahatların yapıldığı bir devirdir. Yapılması düşünülen
düzenlemelerle ilgili ferman hazırlandıktan sonra, Gülhane Parkı’nda halka
okunduğu için Gülhane Hatt_ı Hümayunu
diye de anılır. Bu ferman Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanmıştır.
Tanzimat Fermanı’nda çıkarılacak olan yeni kanunların dayandırılacağı temel
ilkeler şunlardır:
1. Müslüman
ve Müslüman olmayan bütün halkın can, mal ve namus güvenliğinin sağlanması.
2. Herkesten
belli uluslara ve kazancına göre vergi alınması
3. Herkesin
kanun önünde eşit tutulması, mahkemelerin açık yapılması ve kimsenin
yargılanmadan öldürülmemesi.
4. Herkesin
mal, mülk edinmesinin sağlanması, istediğinde bunları satması ve ya yenisini
alması, çocuklarına miras bırakma hakkının bulunması.
Padişah, bu fermana ve ona dayandırılarak yapılacak
kanunlara saygı göstereceğine dair yemin etmiştir. Böylece Osmanlı padişahı
kendi gücünün de üstünde bir kanun gücünün varlığını tanımak durumunda kalmıştır.
Tanzimat Fermanı ile Osmanlı Devleti’ne ilk kez hukukun üstünlüğü anlayışı
girmiştir. Bu ferman ile Batılılaşma belirli bir program dahilinde uygulamaya
koymuş, Batılılaşma sistemleşmiş, eşitlik anlayışı benimsenmiştir. Tanzimat
Fermanı’nın getirdiği yenilikler başlangıçta hem Müslüman, hem de Müslüman
olmayan kesimi memnun etmiş, ancak daha sonra Tanzimat Fermanı’nda yer alan
hususların çoğu yerine getirilememiş ve başlangıçta fermana duyulan hoşgörünün
yerini, memnuniyetsizlik almıştır. Tanzimat Fermanı’nın istenilen şekilde
uygulanmayışının temel sebepleri şunlardır :
1. Batı’ dan
alınan yeniliklerin derinliğine anlaşılamamış olması, sadece şeklen benimsenmiş
olması.
2. Azınlıklara
verilen hakların büyük devletleri tarafından istismar edilmesi. Büyük devletlerin
, azınlıkların haklarını koruma adı altında fermandaki ilgili maddeye
dayanarak, Osmanlı Devleti’nin iç işlerine karışmaları ve bunun, Tanzimat
Fermanı’nın uygulanmasını Osmanlı Devleti açısından zorlaştırması.
3. Tanzimat
Fermanı ile amaçlanan ıslahatları yapacak kadroların olmaması.
Bu nedenlerden dolayı, Osmanlı tebaasını
dil, din, ırk ayrımı gözetmeksizin Osmanlı vatandaşlığı altında birleştirmeyi
hedefleyen Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti’nin parçalanmasını önleyememiş,
devlet içinde iki başlılığa yol açmıştır.
Son Güncelleme : 05-03-2008 01:00
|
(0 Oylama)
INKILAP TARİHİ