|
ANLATIM BOZUKLUKLARINA GİRİŞ |
|
|
|
|
Yazar öss hazırlık
|
|
Pazartesi, 15 Ekim 2007 |
|
Dilin en önemli görevi onu kullanan insanlar arasındaki anlaşmayı sağlamaktır.
Söylenmek istenen her şey; açık, yalın ve anlaşılır biçimde dile
getirilmelidir. İyi bir cümlede kelimeler yerli yerinde kullanılmalı, gereksiz
kelimelere yer verilmemeli, anlatılmak istenenin dışında bir anlam
çıkarılmasına mahal verilmemelidir. Eğer konuşmada ve yazmada açıklık,
yalınlık ve anlaşılırlık yoksa ortada bir anlatım bozukluğu var demektir.
Günlük konuşmalarımızda hâliyle anlatım bozuklukları yapılacaktır. Bunlar
toplumdaki yerimize ve aldığımız eğitime bakılarak hoş görülür ya da görülmez.
Ama yazılı anlatımda bu bozukluklar asla affedilemez. Çünkü yazı dili kültür
dilidir. Kültür, bu ifade sayesinde kalıcılaşır. Eğer bu ifadede de
bozukluklara yer verilirse insanlar arasında hem anlaşma eksikliği ortaya
çıkar hem de farklı anlaşma yolları bulunur: "...dermişim", "...falan",
"...yok böyle bir şey", "Kolum iptal oldu" vb.
Konuyla ilgili olarak Feyza Hepçilingirler'in Türkçe "Off" ve Dedim: "Ah" adlı
kitaplarını tavsiye ederim.Dilin temel görevi aynı dili konuşan insanlar
arasında anlaşmayı sağlamaktır. Anlatılmak istenilenler dilin kurallarına
uygun olarak açık, yalın, anlaşılır biçimde ifade edilirse anlaşma tam olur.
Aksi hâlde yanlış anlaşılmalar, söyleyiş yanlışları ve anlatım bozuklukları
ortaya çıkar.
Dile gereken önem verilmediği için dilin yapısı, kuralları, söz varlığı
yeterince bilinmiyor. Sezgiye dayalı anlama yolu seçilerek söylenen değil
söylenmek istenen üzerinde duruluyor. Buna bir de yanlış kullanımların basın,
yayın araçlarıyla çabucak yayılması eklenince her geçen gün yeni bir anlatım
bozukluğu ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple anlatım bozukluklarının hepsini
örneklemek mümkün değildir. Burada sık yapılan yanlışlıklar üzerinde
durulacaktır.
Anlatım bozuklukları, genellikle iyi bir cümlenin niteliklerini taşımayan
cümlelerde görülmektedir.
İyi bir cümlenin nitelikleri şunlardır:
1. Mantık ve bilgi bakımından doğruluk
2. Dil bilgisi bakımından doğruluk
3. Açıklık
4. Duruluk
5. Yalınlık
6. Akıcılık
|