öss hazırlık

DÜNYANIN ŞEKLİ VE SONUÇLARI

Dünyamızın Ekvatorda şişkin, Kutuplarda basık olan kendine has şekline GEOİD denir.

DÜNYANIN BOYUTLARI  

Ekvator çevresi: 40.076 km

Kutuplar çevresi: 40.009 km

Ekvator yarıçapı: 6378 km

Kutuplar yarıçapı: 6357 km

Karalar yüzölçümü:149 milyon km²(%29)

Denizler yüzölçümü: 361 milyon km²(%71)

KYK’de karalar %39 denizler %61

GYK’de ise karalar %19 denizler %81 dir.  

DÜNYANIN ŞEKLİNİN SONUÇLARI

·        Ekvatorun uzunluğu tam dairelik bir meridyenin uzunluğundan fazladır.

·        Paralellerin uzunluğu kutuplara doğru azalır.

·        İki meridyen arasındaki uzaklık kutuplara doğru azalır.

·        Güneş ışınlarının düşme açısı kutuplara doğru azalır.

·        Yer şekilleri haritaya gerçeğe tam uygun olarak aktarılamaz.

·        Aynı anda Dünyanın yarısı aydınlık (gündüz) yarısı karanlık (gece) olur.

·        Dünyanın çizgisel dönüş hızı kutuplara doğru azalır.

·        Yer çekimi kutuplara doğru artar.

DÜNYANIN HAREKETLERİ VE SONUÇLARI

DÜNYANIN GÜNLÜK HAREKETİ VE SONUÇLARI

·        Gece gündüz olayı ardalanır (birbirini takip eder).

·        Güneş ışınlarının düşme açısı günün her saatine göre değişir.

·        Yerel saat farkları oluşur.

·        Günlük sıcaklık farkları oluşur. Buna bağlı olarak;

·        Meltem rüzgarları oluşur .

·        Mekanik çözülme olur (özellikle çöllerde ve karasal iklimlerde)

·        Sürekli rüzgarların esme yönünde sapmalar olur.

·        Okyanus akıntılarında sapmalar ve halkalar olur.

·        Dinamik basınç merkezleri oluşur.

·        Yönler belirlenir.

·        Fotosentez meydana gelir.  

DÜNYANIN EKSENİ ÇEVRESİNDE DÖNÜŞÜNDE DOĞAN HIZLAR

ÇİZGİSEL HIZ VE SONUÇLARI (Enleme bağlı)

• Çizgisel hız en fazla Ekvator üzerindedir (1670 km/h) . Bu hız kutuplara doğru azalır. Bunun sonucunda;
• Güneşin doğuş ve batış süresi kutuplara doğru uzar.
• Atmosferin kalınlığı Ekvator'da fazla , Kutup'larda azdır.
• Ekvator'da yerçekimi az , Kutup'larda fazladır.

AÇISAL HIZ VE SONUÇLARI (Boylama bağlı)

Dünyanın açısal hızı ;

24 saatte: 360°

1 saatte :  15°

4 dakikada :1° dir.

*** Açısal hız her enlemde aynıdır. Açısal hız sonucunda yerel saat farkları oluşur.

DÜNYANIN YILLIK HAREKETİ VE SONUÇLARI

Dünyanın güneş çevresinde dönerken izlediği yola yörünge , meydana getirdiği düzleme de yörünge düzlemi (ekliptik düzlem) denir. Dünyamızın yörüngesi elips biçimindedir.

ELİPS BİÇİMİNDEKİ YÖRÜNGENİN SONUÇLARI

• Dünyamız güneşe bazen yaklaşır, bazen güneşten uzaklaşır. Dünyanın güneşe en yakın olduğu tarih 3 ocaktır. En uzakta olduğu tarih ise 4 temmuzdur.
• Dünya güneşe yaklaşınca güneşin çekim kuvveti artar. Böylece dünya güneş çevresinde daha hızlı dönmeye başlar. Sonuçta şubat ayı 28 gündür. Yani K.Y.K ‘de kış mevsimi iki gün kısa olmaktadır.
• Dünya güneşten uzaklaşınca çekim kuvveti ve hız  azalır. Sonuçta yaz mevsimi K.Y.K.’de iki gün daha uzun olmaktadır.  

***Kısacası elips biçimindeki (elipsoid) yörünge mevsim sürelerinin farklı olmasında etkilidir. Dünyamızın yörüngesi daire biçiminde olsaydı;  mevsim süreleri birbirine eşit olacaktı.

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

İsim

E-posta

Website

Başlık

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Okudum ve kabul ediyorum Kullanım şartları.

Yorum Ekle