|
XVII. Yüzyıl Islahatları
I. Ahmet Islahatları :Şehzadelerin sebep olduğu ayaklanmaları önlemek için şehzadelerin
sancağa gönderilmesi geleneğini kaldırdı. "Kafes Hayatı" uygulamasını
başlattı. "Ekber ve erşet" (en yaşlı ve en olgun) olan haneden
üyesinin başa geçmesi kuralını getirdi.
Kuyucu Murat Paşa Islahatları :I. Ahmet dönemi sadrazamlarındandır. Ülkede asayişi yeniden
sağlamak ve Anadolu'da devlet otoritesini kurmak amacıyla askeri yöntemlerle
düzeltmeler yaptı. Anadolu Celali İsyanları'nı bastırmada, isyanın nedenlerini
aramadan, korku ve şiddet yayarak, düzen sağlamaya çalıştı. Celali İsyanları'nı
bastırmışsa da, isyanın nedenlerini ortadan kaldırmadığı için başarılı olamadı
ve ölümü üzerine isyanlar yeniden başladı.
II. Osman Islahatları :Fatih Dönemi'nden beri devam eden padişahların saray dışından bir
kızla evlenmemesi geleneğini yıkarak, saray dışından evlendi. 1620 yılında
yapılan Lehistan Seferi'nde aksaklıklar gördüğü için Yeniçeri Ocağı'nı
kaldırmak istedi. 1622 yılında Yeniçeriler, ulemanın da desteğini alarak isyan
çıkardı. Genç Osman, Yeniçeriler tarafından Yedikule zindanlarında boğularak
öldürüldü.
Kemankeş Mustafa Paşa Islahatları :Padişah İbrahim döneminde vezirlik yaptı.
İlleri yeniden kaydettirerek gelirlerini tespit etti. Piyasada bulunan ayarı
düşük paraları kaldırarak, sikkenin yeniden değer kazanmasını sağladı. Uzun
süredir dağıtılmayan Yeniçeri ulufelerinin dağıtılmasını sağladı.
IV. Murat Islahatları :1623 yılında 11 yaşında padişah oldu. Başlangıçta devlet yönetimi
Yeniçeri Ağaları ve valide sultanların elindeydi. Develet yönetimini eline alan
IV. Murat, şiddete dayalı bir yönetim uyguladı. Yeniçeri ve sipah ağalarını
ortadan kaldırdı. İçki ve tütünü yasakladı, meyhaneleri kapattı, gece sokağa
çıkılmasını engelledi. Yönetim ve askeri yapıdaki bozulmalarının nedenini
anlayabilmek için, Koçi Bey'e bir rapor hazırlattı.
Tarhuncu Ahmet Paşa Islahatları :IV. Mehmet dönemi sadrazamıdır. Devlet
bütçesini düzeltti. Bütçe açığının saray masraflarından kaynaklandığını ortaya
çıkararak, ilk defa saray masraflarında kısıtlamaya gidildi. Sokullu Mehmet
Paşa'dan sonra denk bütçeyi hazırlayan ikinci kişi oldu.
Köprülüler Dönemi
Köprülü Mehmet Paşa Islahatları :IV. Mehmet dönemi sadrazamıdır.
Sadrazamlığa şu şartlarla gelmişti;
-Saray, devlet işlerine karışmayacak,
-Devlet işleriyle ilgili alacağı kararlar saray tarafından kabul edilecek,
-Devlet memurları ile ilgili atamalar ve
azletmeler kendi kontrolünde olacak,
-Hakkında şikayet olursa savunması
alınacak, daha sonra karar verilecek.
İlk önce iç işlerini ele
alarak huzur ve asayişi sağladı. XVII. yüzyıl Osmanlı-Venedik savaşları sırasında
ablukaya alınan Çanakkale Boğazı'nı kurtardı. Erdel Beyi Rakoçi ve Abaza Hasan
Paşa isyanlarını bastırdı. Devlet otoritesini sağlarken şiddet ve zora
başvurdu.
Köprülü Fazıl Ahmet Paşa Islahatları :IV. Mehmet dönemi sadrazamı ve Köprülü
Mehmet Paşa'nın oğludur. İlk olarak Erdel yüzünden Avusturya'ya savaş açtı.
1669 yılında Girit alındı. 1672 yılında Bucaş Antlaşması imzalandı. Osmanlı
Devleti'ne Sokullu Devri'ni bir ölçüde yaşatan Fazıl Ahmet Paşa da, devlet
otoritesini sağlamada şiddete başvurmadı.
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Islahatları :IV. Mehmet dönemi sadrazamı Köprülü
Mehmet Paşa'nın evlatlığı ve damadıdır. 1683 yılında Viyana'yı kuşattı fakat bu
II. Viyana Kuşatması başarısızlıkla sonuçlandı. II. Viyana Kuşatması'nda
başarısızlığı görüldüğü için idam edildi. Bu dönemden sonra Osmanlı Devleti
Gerileme Dönemi'ne girdi.
Köprülü Fazıl Mustafa Paşa Islahatları :1683 yılında II. Viyana yenilgisinin
ardından Avrupa devletleri birleşerek Osmanlı Devleti'ne karşı harekete geçti.
II. Süleyman dönemi sadrazamıdır. Fazıl Mustafa Paşa, yönetim, askeri ve mali
alanda ıslahat yaparak devletin iç işlerini halletti. 1691 yılında Avusturya
üzerine sefere çıktı fakat sefer sırasında vurularak öldü.
Amcazade Hüseyin Paşa Islahatları :1697 yılında Osmanlı Devleti Zenta'da
Avusturya'ya yenildi. II. Süleyman dönemi sadrazamı ve Köprülü Mehmet Paşa'nın
yeğenidir. 1699 yılında imzalanan Karlofça ve 1700 yılında imzalanan İstanbul
Antlaşmaları ile Osmanlı Devleti ilk defa toprak kaybetti. Köprülü Sülalesi'nin
iş başında olduğu dönem, Osmanlı Devleti'nin Duraklama içinde Yükselme
Dönemi'ni yaşadığı yıllar oldu.
XVII. Yüzyıl Islahatlarının Özellikleri : 1. Baskı ve şiddet kullanılarak merkezi
otoritenin yeniden sağlanmasına çalışıldı. 2. Devleti gerilemeye götüren sorunların
kökenine inilmediği için başarısız olundu. 3. Avrupa'nın etkisi görülmedi. 4.
Yükselme Dönemi yeniden canlandırmaya çalışıldı. 5. Islahatlar devlet
politikası haline gelmediği için, ıslahatcıların kişiliğine bağlı kaldı,
onların ölümü ile devlet düzeni eski halini aldı. 17.yy ıslahatlarında batının
etkisi yoktur. Sorunların nedeninden ziyade sonuçları üzerinde durmuşlardır.
Islahatlar askeri nitelikte ve genellikle çıkan isyanları önlemeye yöneliktir.
Devlet politikası olmamış, kişilere bağlı kalmıştır.
Son Güncelleme : 04-03-2008 19:24
|
(0 Oylama)
GENEL TARİH