|
BiLGE TONYUKUK
Bilge Kağan ve Köl Tigin anıtlarından
başka, Koço Çaydam bölgesinde Tonyukuk için dikilmiş bir ebedî taş daha vardır.
Bu anıtı Bilge Tonyukuk, sağlığında, 725'ten sonra kendisi için diktirmiştir.
Bilge Tonyukuk, İlteriş Kağan'ın isyanına katılan daha sonra Kapgan Kağan'a ve Bilge
Kağan'a başkumandanlık, baş vezirlik, baş danışmanlık yapan bu büyük devlet
adamı, kağanların ve kendisinin yaptıklarını anlatmaktadır.
Orhun Yazıtları, bugünkü Moğolistan'da,
Baykal Gölünün güneyinde, Orhun nehri vadisinde, Koşo Çaydam gölü yakınlarındadır.
48. enlem ve 107. boylam arasında kalan bölgededir.
Anıtların olduğu yerde yalnız
dikilitaşlar değil, daha pek çok ve son derece değerli kalıntılar da
bulunmuştur. Yüzlerce heykel, balbal, şehir harabeleri, taş yollar, su
kanalları, koç ve kaplumbağa heykelleri, sunak taşları ile kutsal yer, eski bir
Türk başkentidir.
Heykeller arasında Bilge Kağan'ın,
eşinin, kardeşinin heykelleri de bulunmuştur. Yazık ki bunların bazı parçaları
kaybolmuş, kalan kısımları da kırık dökük bir durumda ele geçmiştir.
Orhun harfleriyle yazılı kitabelerden
tarihçi Cüveyni "Talih-i Cihanküşa" isimli eserinde söz etmişti. Eski
Çin kaynaklarında da Türklerin böyle anıtlar diktikleri yazılıydı. Fakat 18. ve
19. yüzyıllara kadar ilim dünyası bu anıtların nerede ve ne durumda olduklarını
öğrenemedi.
1709 yılında Rusya ile İsveç arasında
yapılan Poltava savaşında, İsveç subaylarından Strahlenberg Ruslara esir düştü
ve Sibirya'ya sürüldü. 13 yıllık sürgün hayatında Kuzey Rusya'yı baştan başa
dolaşan Strahlenberg, Yenisey'de eski Türklere ait bazı kitabeler buldu.
Bunlar, Orhun kitabelerinden iki-yüz yıl önce yazılmıştı. Bu İsveçli subay
ülkesine döndükten sonra anılarını yazdı ve Yenisey kitabelerinden söz etti.
Bunun üzerine tarihçilerin Türklerden kalan eserlere ilgisi arttı.
Son Güncelleme : 04-03-2008 18:00
|
|
|
(0 Oylama)
GENEL TARİH