öss hazırlık

AKIMIN OLUŞTURDUĞU MAGNETİK ALAN : Akım taşıyan bir iletkenin yakınındaki bir uzayda bir mıknatıs iğnesinin saptığı ve iğnenin iletken doğrultusuna dik konum almaya çalıştığı OERSTED tarafından gösterilmiştir. Buna göre akım taşıyan bir iletkenin civarında magnetik alan meydana gelmektedir.

            AKIMIN YÖNÜ : Akımın dolanma yönünün bir ok işareti ile gösterilmesi gelenek olmuştur. Bu gösterişte, okun ucu akımın pozitif akış yönünü belirtir, Şekil 1. Şekil 2. da da zıt yönlerde akım taşıyan iki iletkenin çevresindeki magnetik indüksiyon çizgilerinin görünümü çizilmiştir.

Şekil 1. Bir akımın çevresindeki                              Şekil 2. Zıt yönde akım geçen Iki

magnetik alan.                                                             iletkenin çevresindeki alanın üstten                                                                                              görünüşü.

            A iletkenindeki akım sahife düzlemine dik olarak okuyucudan düzleme doğru akmaktadır ve (X) işareti ile gösterilmiştir. Bu işaret okun arkadan göründüğünü belirtmektedir. B iletkeninde ise akım yönü yine sahife düzlemine dik doğrultuda ancak düzlemden okuyucuya doğru olan yönde akmakta olup (.) işareti ile belirtilmiştir. Burada (.) işareti okun ucunun göründüğüne işaret etmektedir. Görüleceği gibi akımın yönü ile bu akımın oluşturduğu magnetik alanın yönü her zaman birbirine diktir.

            SAĞ EL KURALI : Yönü bilinen bir akımın oluşturduğu magnetik alanın yönünü veya yönü bilinen magnetik alanı oluşturan akımın yönünün bulunması gerekir. Bu amaçla sağel kuralı adı verilen bir kural kullanılır. Şekil 3 de görüldüğü gibi sağ elin baş parmağı akım geçiş yönünü gösterecek şekilde iletken kavranırsa, parmakların dolanma yönü magnetik alanın dolanma yönünü gösterir.

                                               Şekil 3 Sağ el kuralının uygulanması.