öss hazırlık

Magnetik hesaplamalarda kolaylık açısından H ile gösterilen ve magnetik alan şiddeti adı verilen büyüklüğün tanımlanması gerekmiştir. Magnetik alan şiddeti, ele alınan bir doğrultu boyunca birim uzunluk başına düşen mmk olduğundan, bu büyüklüğe magnetik potansiyel gradienti de denir ve

                                               H = dF / dL                                                 (1)

ile tanımlanır. Eğer alan uniform ise, bir başka deyişle indüksiyon çizgileri parelel ise,

                                   H = F /L         amper.tur/m                                     (2)

yazılabilir. F'nin ( 3. 3) deki değerinin yerine yazılması ile;

                                   H = I . N / L                                                            (3)

elde edilir. Amper.tur için ( 3.4) deki değer kullanılarak,

                                   H = 1,257 (N.I/L)        oersted                                          (4)

ifadesi bulunur.

            Bilindiği gibi elektrik alan şiddeti birim uzunluk başına gerilim düşmesi olarak veya birim yüke etki eden elektriksel kuvvet olarak tanımlanır. Magnetik alan şiddeti H da benzer bir yaklaşımla birim kuzey kutbundan belli uzaklıktaki bir noktada etki eden magnetik kuvvet olarak tanımlanabilir.

            RELATİF PERMEABİLİTE : Önceki  bölümde incelendiği gibi bir çok madde elektriksel açıdan iletkendir. Ancak bunların bir kısmı diğerlerine göre çok daha iyi iletkendir. Malzemenin elektrik iletim özelliğini tanımlayan ve s ile gösterilen öziletkenlik, materyelin iletkenliğinin bir ölçüsüdür.

            Vakum içinde olduğu gibi, metal olmayan bir kaç materyel dışındaki tüm cisimler içinde bir miktar magnetik akı oluşturmak olasıdır. mr ile gösterilen relatif (göreli ) permeabilite, verilen bir malzeme içinde sağlanabilen magnetik akı iletimin bir ölçüsü olup, vakuma göre tanımlanmıştır. Başka sözlerle relatif permeabilite bir maddenin magnetik akı iletiminin vakuma göre ne kadar yüksek veya düşük olduğunu tanımlayan bir büyüklüktür. Bu nedenle vakumun permeabilitesi 1 olarak seçilmiştir.

            Hava, cam, tahta, balmumu gibi karışımlar ile demir içermeyen bakır ve aliminyum gibi metallerin relatif permeabiliteleri vakumunki ile aynı kabul edilebilir.

            Yumuşak demir ve çelik gibi bir sayıda magnetik materyel ise magnetik akıyı çok iyi iletir. Örneğin levha çelik motor, jenaratör, transformatör gibi elektrik makinalarının magnetik devrelerinin yapımında kullanılır. Demir ve çelik magnetik akı ileticisi olarak magnetik olmayan malzemeye göre binlerce kez daha iyi akı ileticisidir. Ancak magnetik malzemenin relatif permeabilitesi yalnızca malzemenin cinsine değil, aynı zamanda içinde oluşturulabilen akının büyüklüğüne de bağlıdır. Bu olaya SATÜRASYON (DOYUM) adı verilir.