| Yazan: öss hazırlık,
Tarih: 05-03-2008 00:30
|
Okunma Sayısı : 529  |
Beğenilme : 18 |
Yayınlama yeri : INKILAP TARİHİ, İNKILAPLAR |
Türk-Fransız İlişkileri, Hatay Sorunu
Bu dönem Türk-Fransız ilişkilerinin en önemli konusunu, Hatay
(İskenderun sancağı) meselesi oluşturmuştur.
Misak-ı Millî sınırları içerisinde yer alan Hatay (İskenderun), 20 Ekim
1921 Ankara İtilafnâmesi ile Suriye sınırları içinde bırakılmış ve bu sancağa
özel bir yönetim şekli tanınmıştır.
1936 yılında Fransa, Suriye ile ona bağımsızlık vermeyi öngören bir
antlaşma imzalayınca, Suriye sınırları içinde yer alan İskenderun sancağının
statüsünün ne olacağı konusu gündeme gelmiştir. Bu tarihte Fransa, İskenderun
sancağını Suriye’ye bırakmak istemiştir. Türkiye bu isteğe şiddetle karşı
çıkmış ve Fransa’dan 1936’da bu sancağa bağımsızlık vermesini istemiştir.
Fransa, bu konuda karar verme yetkisinin olmadığını Türkiye’ye bildirerek,
konuyu Milletler Cemiyeti’ne götürmeyi önermiş, Türkiye de bu öneriyi kabul
etmiştir. Böylece Milletler Cemiyetine götürülen Hatay meselesi, 1936
tarihinden itibaren burada ele alınmaya başlamıştır. İngiltere’nin de desteği
ile Milletler Cemiyeti 1937’de Türkiye’nin tezini benimseyerek, sancağa ayrı
bir statü tanınmasını kabul etmiştir. Buna göre sancak içişlerinde serbest,
dışişlerinde Suriye’ye bağlı bir hale getirilirken, resmî dili Türkçe olacak ve
ayrı bir anayasası bulunacaktır. Ayrıca sancağın resmî dilinin Türkçe olması ve
toprak bütünlüğünün korunması hususunun, Türkiye ile Fransa arasında daha sonra
yapılacak bir antlaşma ile garanti altına alınması öngörülmüştür. Bu antlaşma
29 Mayıs 1937 günü imzalanmıştır. Bu antlaşma ile hem Türkiye-Suriye sınırı
çizilmiş, hem de söz konusu hususlarda garanti verilmiştir. Daha sonra sancak
anayasasının çalışmaları sırasında Fransızlar, Türkiye’ye bazı zorluklar
çıkartmışlarsa da, 1938 yılında Almanya’nın Avusturya’yı ilhakı, Fransa’nın
Türkiye’ye karşı tutumunun yumuşatmasına sebep olmuştur.Bu anlayış içerisinde
iki ülke arasında 1938’de gerçekleştirilen Askerî Antlaşma ile sancağın statüsü
aynen korunurken, 4 Temmuz 1938’de imzalanan Dostluk Antlaşmasıyla Hatay
sorununun çözümü biraz daha kolaylaştırılmıştır.
İskenderun Sancağı Meclisi, 1938 Ağustos’unda
yapılan seçimlerin ardından,2 Eylül 1938 tarihinde açılmıştır. Meclis,
İskenderun Sancağına,Hatay Devleti adını verirken, yönetim şeklini de
“Cumhuriyet” olarak belirlemiştir. Böylece Türkiye’nin çabaları sonucu, Hatay
Devleti ilk aşama olarak kurulmuştur.Aslında Türkiye’nin nihai hedefi, Hatay’ın
Türkiye’ye katılmasıdır. En sonunda Türkiye’nin bu isteği, iki ülke arasında 23
Haziran 1939’da imzalanan bir antlaşma ile Fransa tarafından kabul edildi.
Bunun üzerine Hatay Meclisi de 23 Haziran 1939 tarihindeki son toplantısında
oybirliği ile Türkiye’ye katılma kararı almıştır.Böylece Hatay Cumhuriyeti
anavatana katılırken, Türkiye’nin bu yöndeki politikası da olumlu sonuç
vermiştir. Bu politikanın başarıyla sonuçlanmasında şüphesiz, bu dönemde
Avrupa’nın içinde bulunduğu durum, İngiltere’nin Türkiye’ye sağladığı destek ve
en önemlisi Türkiye’nin dış politikadaki kararlılığı etkili olmuştur
Son Güncelleme : 05-03-2008 00:30
|
|
|
(0 Oylama)
INKILAP TARİHİ