|
KURULUŞ
DÖNEMİ (1299 - 1453 ):
Osmanlılar, Oğuz Türklerinin Kayı
boyundandırlar. Osman Bey döneminde bu beylik 1299 yılında bağımsızlığını ilan
eder ve Osmanlı Devleti kurulur. Osman Bey zamanında bir çok Bizans yerleşim
yeri ele geçirilir. 1324 yılında Orhan Bey başa geçer. Bursa, Balıkesir ve
Ankara Osmanlı topraklarına katılır. 1353 yılında Süleyman Paşa döneminde
Türkler RUMELİYE (Avrupa topraklarına) geçerler. 1362 yılında başa Murat Bey
(1. Murat) geçer. Doğu Trakyanın fethi tamamlanır. Edirne şehri başkent olur.
Sırpsındığı mevkiinde bir Haçlı ordusu yok edilir. Bu dönemde bir Haçlı ordusu
da Kosova'da yenilgiye uğratılır (1389). Bu savaşta 1. Murat şehit edilir. 1389
yılında başa Yıldırım Beyazıt geçer. Bu dönemde Batı Anadolu ve Sivas'a kadar
Orta Anadolu ele geçirilir. Anadolu Türk birliği sağlanır. 1396 yılında büyük
bir Haçlı Ordusu Niğbolu'da mağlup edilir. Bu savaşla Osmanlıların Rumeli'de
yayılışı daha da genişledi. Bu sırada bir çok Anadolu beyi Moğol İmparatoru
Timur'dan yardım istedi. Bunu bahane eden Timur, Osmanlı topraklarına girdi.
1402 yılında Ankara Savaşı'nda Yıldırım Beyazıt yenildi. Ankara Savaşı devleti
sarstı. Osmanlılar yıkılmadılar ama Avrupa devletleri bundan yararlanmasını
bildiler. 1402'den 1413 yılına kadar geçen bu döneme FETRET (AYRILIK) Devri
denir. 1.Mehmet Çelebi kardeşleriyle uzun bir mücadele yaptıktan sonra, Osmanlı
Devletinde ki birliği yeniden sağladı. (1413)
1-Osmanlı
Devleti'nin Genel Özellikleri :Osmanlı tarihi, Anadolu Türkiye
tarihinin 4. dönemini oluşturur. Türk devletleri içinde en uzun süre yaşayan ve
en geniş sınırlara ulaşanıdır. Türk Devletleri içinde merkezi otoritesi en
güçlü olanıdır. Kültür ve uygarlık alanında en çok ilerleyen Türk Devleti'dir.
Mutlak egemenlik haklarını hükümdar kullanır. Ancak, I. Ahmet dönemine kadar
veraset yasası belirgin değildir. Şeriat hukuku ile yönetildiğinden Teokratik,
mutlak egemenlik haklarını hükümdar kullandığından Monarşik devlet yapısı
görülür. Fetih temeline dayandığından askeri, etnik yapı çeşitli olduğundan çok
uluslu bri imparatorluktur. Fetih politikası, dinsel (cihat) ve ekonomik
(ganimet) amaçlı olmuştur.
2-Osmanlıların
Kökeni : 1243 Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu'da Moğol hakimiyeti başladı. Bu
tarihten önce Kayı Boyu, Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubat
zamanında Anadolu'ya gelmişti. Kayı Boyu Anadolu'ya ilk geldiğinde başında
Ertuğrul Gazi bulunmaktaydı. Anadolu Selçuklu Sultanı tarafından Kayı Boyu'na
Söğüt ve Domaniç kışlak olarak verildi.
3-Kuruluş
Sırasında Anadolu ve Çevresi : Kayı boyu Söğüte geldiğinde Anadolu'da
Beylikler dönemi başlamıştı. Anadolu Selçuklu Devleti henüz yıkılmamış fakat
İlhanlı Devleti'nin egemenliği altına girmişti. IV. Haçlı seferi sırasında
İstanbul'dan kaçan Rumlar Karadeniz Bölgesi'nde Trabzon Rum Devleti'ni
kurmuştu. Batı Anadolu ve Marmara Bölgesi Bizans hakimiyetindeydi. Moğol
istilası nedeniyle Anadolu'ya Türkmen akını başlamıştı. Türkmen göçleri sonunda
Anadolu'daki Hristiyan nüfus azaldı, Hristiyanlar şehirlere yerleşti.
Türkmenler Selçuklu etkisinden kurtardıkları mistik liderleriyle tarikatlar
kurmuştu. Zanaat loncaları yani ahiler zamanla güçlenerek, halkı askeri ve
siyasal kargaşaya karşı korumuştu. Türkmenlerin çoğu köylere yerleşerek tarım
ve hayvancılıkla uğraşmıştı. Göçebe yaşamı sürdüren boylar daha çok Güney
Anadolu'da, Toroslar'ın eteklerine ve Çukurova'ya yerleşmişti. Ege, Marmara ve
Doğu Karadeniz'de Rumlar, Kayseri ve Sivas'ta Moğollar, Çukurova ve Doğu
Anadolu'da Ermeniler yaşamaktaydı. Anadolu'nun Kuzey Doğu'sunda Altınordu
Devleti hüküm sürmekteydi. Doğu Anadolu ve İran Bölgesi'nde İlhanlılar
bulunmaktaydı. Trakya Bölgesi ve Marmara'nın güneyi ile Batı Anadolu'da Bizans
egemendi. Yakın Doğu'da en önemli siyasi güç Memlük Devleti idi. Balkanlar'da
derebeylik rejimi ile yönetilen, Sırp Krallığı, Bulgar Krallığı, Arnavut
Beyliği, Macar Krallığı, Eflak ve Boğdan Beylikleri, Mora Despotluğu, Bosna ve
Hersek Beylikleri, Erdel Beyliği bulunmaktaydı.
4-Osmanlı
Devleti'nin Büyüme Nedenleri :İslam dini ve İslam dininin öngördüğü
cihat inancı. Türkmen desteğinin alınması ve beyliklerle iyi geçinilmesi.
Anadolu'ya gelen Türkmenlerin fethedilen yerlere yerleştirilmesi yani düzenli
iskan politikası Balkanlardaki düzensiz siyasi birlik ve Bizans'taki taht
kavgaları. Yetenekli ve deneyimli yöneticilerin iş başına geçmesi. Merkezi
otoritenin güçlü olması. Fethedilen bölgelerde halka karşı adil davranılması ve
dinsel hoşgörünün olması.
1-Osman
Bey Dönemi (1299-1326) :Ertuğrul Gazi'nin 1281 yılında ölümü üzerine boyun
başına Osman Bey geçti. 1299 tarihinde Osmanlı Beyliği'nin bağımsızlığını ilan
etti. Bu tarih Osmanlı Devleti'nin kuruluş tarihi olarak kabul edilir.
Osmanbey, Ahi teşkilatı ile iyi geçindi. 1302 Koyunhisar savaşında bizansı
yendi. Birlik politikası izlemiştir. Harmankaya tekfuru Köse Mihalin osmanbeye
yakınlığı ve Osmanlı devletine hizmeti oldu.Osman Bey, Yenişehir, Karacahisar,
Yarhisar, Bilecik, Mudurnu ve İnegöl'ü aldı. Osman Bey'e en büyük desteği
Anadolu ahileri ve Türk beyleri sağladı. Bölgede bulunan Bizans tekfurlarına
karşı büyük başarılar kazandı. 1308 tarihinde Koyunhisarı'nda Bizans ile ilk
savaş yapıldı ve başarı sağlandı. 1308'de Anadolu Selçukluları'nın yıkılışı
üzerine Osman Bey İlhanlılar'a bağlılığını bildirdi. Bu dönemde ilk defa
para basıldı. 1281 yılında Karacahisar'ı ele geçirdi. 1320 tarihinden
itibaren ordunun başına Orhan Bey geçti. Orhan Bey 1326'da Bursa'yı kuşattı.
Şehir ele geçirildiği gün Osman Bey öldü.
2-Orhan
Bey Dönemi (1326-1362) :Orhan Bey 1324 tarihinde Osmanlı Beyliği'nin başına
geçti. Bursa şehir alınarak başkent yapıldı. 1329'da İznik üzerine yürüdü ve
Bizans ile yapılan Maltepe(Palenakon) Savaşı'nda İznik ele geçirildi. Kocaeli
Yarımadası'nın fethi tamamlandı. 1342'de Ulubat ve Mihaliç Kaleleri alınarak
Karesioğulları ile komşu olundu. Karesioğulları Beyliğine son verildi. Edirne
önlerine kadar gelindi. Bizans’a yardım karşılığında Çimpe kalesi alındı.
Ankara ve çevresi alındı. İlk medrese İznik’te açıldı. İlk Osmanlı donanması bu dönemde kuruldu. İlk
defa 1353 tarhinde Rumeli'ye geçildi. Marmara'nın kuzey ve batı kesimlerinin
fethi tamamlandı. Gelibolu'nun tamamı, Malkara ve Keşan ele geçirildi. İlk defa
divan teşkilatı kuruldu. İlk vezir de bu dönemde atandı. İlk Kaptan-ı Derya
(Karamürsel Paşa) bu dönemde atandı.
3-I.
Murat Dönemi (1362-1389) :I. Murat kardeşlerini öldürerek tahta geçen ilk
Osmanlı padişahıdır. 1362 yılında Sazlıdere Savaşı ile Bizans ordularını
yenerek Edirne'yi fethetti. Gümülcine ve Filibe alınarak Bizans'ın Balkanlarla
olan bağlantısını kesildi. Bu durum Balkan uluslarının Osmanlı'ya karşı
birleşik haçlı ordusu oluşturmalarına sebep oldu. 1364 yılında oluşturulan bu
Haçlı ordusu tarihte Osmanlı Devleti'ne karşı oluşturulan ilk Haçlı ordusudur.
1364 tarihinde Sırp Sındığı savaşı ile Haçlı ordusu bozguna uğratılarak yukarı
Bulgaristan alındı. 1366 sırplarla çirmen savaşını Osmanlı kazandı. Bu savaş
ile Balkanlar'da Macar etkisi kırıldı. 1371'de Sırplarla Çirmen Savaşı yapıldı
ve Sırplar bozguna uğratıldı. 1389 tarihinde ikinci bir Haçlı ordusu Osmanlı
Devleti'ne saldırdı. 1389 tarihinde Kosova Savaşı ile Haçlı orduları ikinci kez
yenildi. Bu savaş sonunda, muhafızlara rağmen I. Murat'ı hançerledi. Sırplı
hemen oracıkta paramparça edildi. Anadolu'da Germiyanoğulları'ndan Kütahya,
Simav ve Tavşanlı çeyiz olarak alındı(Yıldırım Beyazıt için). Hamitoğlu
hüseyinbeyden; Akşehir, Seydişehir, Beyşehir ve Karaağaç satın alındı. Ankara
geri alındı. Çandarlı Halil'in teklifi ile Yeniçeri Ocağı'nın ve kapıkolu
örgütlerinin temeli atıldı. İlk defa devşirme sistemi uygulanmaya başlandı.
Tımar sistemi oluşturuldu. Rumeli Beylerbeyliği kurularak, merkeze bağlı eyalet
sistemi oluşturuldu. Balkan halklarının sempatisi kazanıldı.
4-I.
Bayezit (Yıldırım) Dönemi (1389-1402) :Beyliklerler mücadele ederek
Anadolu'nun siyasi birliğini sağladı. İlk kez Anadolu’da Türk Birliği
sağlandı. İstanbul iki kez kuşatıldı fakat başarı sağlanamadı. İlk
kuşatmada Bizans Avrupa'dan yardım istedi ve Haçlı ordusu harekete geçti. 1396
Niğbolu Savaşı ile Haçlı ordusu bozguna uğratıldı. Bu savaş sonunda Mısır'da
bulunan Abbasi Halifesi I. Mütevekkil, Yıldırım Bayezit'e gönderdiği mektupta
ona "Sultan-ı İklim Rum" diye hitap etmiştir. Bu savaşla Bulgaristan
ele geçirildi, Eflak ve Bosna Osmanlı Himayesine girdi. İkinci İstanbul
kuşatması sırasında Boğaz'ın Anadolu yakasına Güzelcehisar da denilen Anadolu
Hisarı inşa edildi. Bu kuşatma Timur'un Anadolu topraklarına girdiği haberi
üzerine kaldırıldı.
Ankara Savaşı'nın Nedenleri :1. Timur'un cihan hakimi olma
amacıyla büyük bir imparatorluk kurmak istemesi 2. Timur'un, Çin'e yapacağı seferde Batı'da güçlü bir devlet bırakmak
istememesi. 3. Ahmet Celayir ve Kara Yusuf'un Osmanlı Devleti'ne sığınması 4.
Türkmen Beylerinin Timur'a sığınması ve Beylerin Timur'u kışkırtması.
5-Beyazıt’ın doğuya yayılma siyaseti.
Ankara Savaşı (1402) :Timur, 1402 yılında Anadolu'ya girerek,
Sivas'ı aldı. Yıldırım Bayezit ve Timur Çubuk Ovası'nda karşılaştı. 1402
yılında meydana gelen Ankara Savaşı'nda Osmanlı ordusu yenildi ve Yıldırım
Bayezit esir düştü.
Ankara Savaşı'nın Sonuçları :1. Yıldırm Bayezit Timur'a esir
düştü ve esaret altında öldü. 2. Anadolu'da Türk birliği bozuldu ve beylikler
yeniden kuruldu. 3. Batı'ya olan Türk ilerleyişi yavaşladı ve İstanbul'un fethi
gecikti. 4. Bizans İmparatorluğu geçici bir süre de olsa kendini toparlama
fırsatı buldu. 5. Fetret Dönemi başladı.
Fetret Devri (1402-1413) :I. Bayezit'in oğullarından
Süleyman Rumeli'de, Musa Bursa'da, İsa Balıkesir'de ve Mehmet de Amasya'da
hükümdarlığını ilan etti. Kardeşler arasında taht kavgası başladı ve
Anadolu'nun siyasi birliği sarsıldı. Mehmet Çelebi 1413'te kardeşlerini ortadan
kaldırarak Osmanlı tahtına geçti. Osmanlı Devleti, 11 yıl süren Fetret
Devri'nde, sağlam devlet örgütü ve yerleşmiş sosyal kurumlar sayesinde
yıkılmaktan kurtuldu. Fetret Devri'nde Musa Çelebi İstanbul'u kuşattı.
5-I. Mehmet (Çelebi) Dönemi (1413-1421) : Anadolu'da
siyasi birliği yeniden sağladı. (Osmanlı devletinin ikinci kurucusu) Aydınoğlu
Beyliği'nden İzmir'i aldı. Karamanoğlu Beyliği'nden Akşehir ve Beyşehir'i geri
aldı. Candaroğlu Beyliği'ni de ortadan kadırdı. Eflak Beyi'ni yenerek bu
beyliği hakimiyeti altına aldı. Fetret Devri'nde Osmanlı Devleti'nin
Balkanlar'da toprak kaybetmemesinin nedeni Balkanlar'da izlediği hoşgörü
politikasıdır. Çanakkale abluka altına almıştır. Venedikle ilk deniz savaşı
yapılmıştır. Batınilik mezhebini yaymaya çalışan Şeyh Bedrettin Mahmut'un
müritlerinden Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal ile birlikte isyan etti. Fakat isyan
bastırıldı. 1420'de Mustafa Çelebi isyan etti.
6-II. Murat Dönemi (1421-1451):Bizans'ın desteklediği Mustafa
Çelebi hükümdarlığını ilan etti fakat 1422 yılında yakalanarak öldürüldü.
İstanbul'u kuşattı fakat kardeşi Çelebi Mustafa'nın isyanı sonucu, kuşatma
yarım bırakıldı. Menteşoğulları, Candaroğulları, Aydınoğulları ve
Taceddinoğulları Beyliklerine son verdi. Germiyanoğlu Yakup Bey, oğlu olmadığı
için topraklarını Osmanlı Devleti'ne vasiyet etti. Selanik, teselya, yanya
alındı. Arnavutluk, Osmanlı himayesine girdi.
Osmanlı-Venedik Savaşı (1425-1430) :Ankara
Savaşı'nı fırsat bilen Bizanslılar, Eflaklar, Arnavutlar ve Sırplar, Osmanlı
aleyhine harekete geçmişti. Osmanlı Devleti'nin Adriyatik ve Ege'nin Batı
kıyılarına sarkması, Venediklilerin işine gelmiyordu. Osmanlı Devleti de
Balkanlar'da daha güvenli ilerleyebilmek için Venediklilerin elinden Selanik'i
geri almak istiyordu. 1425-1430 yılları arasında meydan gelen savaşta Osmanlı
Devleti Selanik, Yanya ve Serez'i ele geçirdi. Orta ve Güney Arnavutluk'ta
Osmanlı egemenliği sağlanmış oldu. 1444 yılında Osmanlı ordusu Haçlılara karşı
yenilgiler aldı. Osmanlı Devleti, 1444 yılında kendi lehine olmayan Edirne
Segedin Antlaşması'nı imzaladı. 2.Mehmetin 12 yaşında tahta çıkmasından
istifade etmek isteyen haçlılar Osmanlıya saldırdı. 1444 varna savaşında
2.Murat haçlı ordusunu bozguna uğrattı.
II. Kosova Savaşı (1448) :1444 Varna yenilgisinden sonra
intikam için yeni bir haçlı ordusu oluşturuldu. Jan Hunyad önderliğindeki Haçlı
ordusu Mora seferine çıkmış bulunan II. Murat'ın ordusuna saldırdı. 1448
tarihinde meydana gelen Kosova Savaşı'nda Haçlı Ordusu bozguna uğratıldı.
Balkanlardaki Osmanlı hakimiyeti kesin olarak sağlanmış oldu. Bu tarihten
itibaren, Avrupalılar, Osmanlı Devleti'ne karşı bir daha Haçlı ordusu oluşturma
cesareti bulamadı. Bu tarihten sonra Avrupalılar 1683 yılına kadar sürekli
savunmada kalmış, Osmanlı saldıran taraf olmuştur.
Son Güncelleme : 04-03-2008 19:12
|
(0 Oylama)
GENEL TARİH