|
M. Kemal
Paşanın Başkomutanlığa Seçilmesi ve Tekalif-i Milliye Emirleri
Yunanlıların Eskişehir-Kütahya Savaşlarında elde
ettiği başarı yurt içinde ve dışında büyük yankılar yaratmıştır. Türkler
üzerinde büyük üzüntüye, çekinmeye, hatta korkuya neden olan bu gelişme çeşitli
tartışmaları da beraberinde getirmiştir. M. Kemal Paşa, ordunun Sakarya
nehrinin gerisine çekilme kararını verdiğinde bu kararın bir takım sıkıntılar
doğuracağını tahmin etmiş, ancak başarıya ulaşabilmek için askerliğin
gereklerini yerine getirmeyi faydalı görmüştür. Sorumlu arayan bazı meclis
üyeleri ordunun geri çekilmesini ve ordunun tutumunu eleştirmişlerdir.
Meclisteki muhalifler sorumlu ararken, telaşlanan bazı meclis üyeleri, meclisin
Ankara’dan, Anadolu’nun daha güvenli bir yerine taşınmasını bile konuşmaya
başlamışlardır. Mecliste yaşanan tartışmalar sırasında, M. Kemal Paşanın Türk
ordularının başına getirilmesi gündeme gelmiştir. M. Kemal Paşada, “ordunun
maddi ve manevi gücünü arttırmak ve en yüksek seviyeye ulaştırmak için üç ay
müddetle meclisin sahip olduğu yekinin kendisine verilmesi” şartıyla
başkomutanlığı üzerine almayı kabul etmiştir. Bazı üyelerin itirazlarına rağmen
M. Kemal Paşa, 5 Ağustos 1921’de çıkarılan bir kanunla başkomutanlık görevine
getirilmiştir.
M. Kemal Paşa Başkomutanlığı üzerine aldıktan sonra
ordunun, insan, araç, taşıt ve malzeme bakımından eksiklerini giderebilmesi ,
yiyecek ve giyecek sağlanabilmesi için bazı tedbirler almak ihtiyacının
hissetmiştir. Bu amaçla 7-8 Ağustos 1921’de Tekalif-i Milliye emirleri adı
altında 10 emir çıkarmıştır. Bu emirler şunlardır:
1. Her kazada bir Tekalif-i Milliye komisyonu
kurulacak, bu komisyonlar toplanan malzemenin orduya ulaştırılmasını sağlayacaktır.
2. Her aile birer kat çamaşır, birer çift çorap ve
çarık verecektir.
3. Bu komisyonlar başkomutanın emriyle halkın ve
tüccarın elindeki, askerin ihtiyacı olan malların %40’ına bedeli sonradan
ödenmek üzere el konacaktır.
4. Yine bu komisyonlar aynı amaçla ve aynı şartlarla
halkın ve tüccarların elindeki yiyecek maddelerinin %40’ına el koyacaktır.
5. Taşıt sahipleri ayda bir kere olmak üzere 100 km.lik
mesafeye ücretsiz askeri nakliyat yapacaktır.
6. Ülkenin bütün sahipsiz mallarına el konacaktır.
7. Halk elindeki silah ve cephaneyi 3 gün içinde bu
komisyonlara teslim edecektir.
8. Savaş malzemesi yapabilen usta ve imalathanelerin
sayıları ve kapasiteleri belirlenecektir.
9. Halkın elindeki araba ve hayvanların %20sine el
konacaktır.
Bu emirlerin uygulanmasında bir suistimale meydan
vermemek için, Ankara, Samsun, Kastamonu, Konya ve Eskişehir’de İstiklal
Mahkemeleri kurulmuştur. Tekalif-i Milliye emirlerinin eksiksiz yerine
getirilmesine rağmen, Yunan kuvvetleri ile Türk kuvvetleri arasındaki
dengesizliği ortadan kaldırmak mümkün olamamıştır. Çünkü Yunan ordusu çok güçlü
bir sömürge imparatorluğuna sahip olan İngiltere tarafından desteklenirken,
Türk ordusunun gücü uzun savaş yıllarının yıprattığı, bütün kaynakların
tükendiği fakir Anadolu’ya dayanmaktadır. Bu sebeple Türk idare heyeti,
Ankara’nın düşmesi durumunda mücadeleye Kayseri’de devam ederek, her ne
pahasına olursa olsun düşmanı yurttan atmak niyetindeydi. Bu düşünce ile Doğu
ve Güney cephesindeki tamamına yakını da Batı Cephesine kaydırılmıştır.
Son Güncelleme : 05-03-2008 01:17
|